Odstawienie alkoholu to moment, w którym wiele osób po raz pierwszy realnie konfrontuje się z tym, jak bardzo organizm przyzwyczaił się do picia. Z medycznego punktu widzenia mówimy o zespole odstawiennym – zespole objawów, które pojawiają się, gdy mózg i ciało „domagają się” kolejnej dawki alkoholu. Badania pokazują, że u osób pijących regularnie i w większych ilościach, odstawienie alkoholu bez przygotowania może być nie tylko bardzo nieprzyjemne, ale w części przypadków także niebezpieczne dla zdrowia.​

Objawy odstawienia alkoholu

Pierwsze objawy zwykle pojawiają się w ciągu 6–12 godzin od ostatniego kieliszka. Wtedy mogą wystąpić lęk, rozdrażnienie, drżenie rąk, poty, bezsenność, bóle głowy oraz nudności. W kolejnych 24–48 godzinach u osób z silną zależnością mogą rozwinąć się halucynacje, skoki ciśnienia, przyspieszone tętno, a nawet napady drgawkowe. Najcięższą postacią zespołu odstawiennego jest delirium tremens – stan zdezorientowania, pobudzenia psychoruchowego i zaburzeń wegetatywnych, który wiąże się z ryzykiem zgonu, jeśli nie będzie leczony w warunkach szpitalnych. 

W takich przypadkach odstawienie alkoholu może szybko postępować i prowadzić do śmierci. Naukowcy podkreślają, że jeśli objawy się pogarszają pomimo standardowego dawkowania leków, wskazane jest zaangażowanie zespołu intensywnej terapii w dalsze postępowanie.​

Samodzielne odstawienie alkoholu to ryzyko

Ze względu na to ryzyko większość wytycznych klinicznych zaleca, aby osoby pijące codziennie, z historią drgawek, delirium, chorób serca, wątroby lub nadciśnienia nie podejmowały gwałtownego odstawienia alkoholu na własną rękę. W zaleceniach brytyjskich i amerykańskich podkreśla się rolę profesjonalnej detoksykacji, prowadzonej w warunkach ambulatoryjnych lub szpitalnych z użyciem leków łagodzących objawy oraz monitorowaniem parametrów życiowych. Lekarze zwracają uwagę, że samodzielne odtruwanie się w domu po latach picia jest jak próba leczenia ciężkiego nadciśnienia bez lekarza. Część osób przejdzie przez taki eksperyment względnie bezpiecznie, ale u części ryzyko powikłań jest bardzo wysokie.​

Psychiczne skutki odstawienia alkoholu

Jednocześnie odstawienie alkoholu ma także ogromny wpływ na stan psychiczny osoby pijącej. Po ustąpieniu najbardziej dokuczliwych objawów fizycznych (zwykle po kilku dniach) część osób doświadcza wzmożonego lęku, obniżenia nastroju, bezsenności i silnego głodu alkoholowego, który może utrzymywać się tygodniami lub miesiącami. Zaburzenia snu – częste wybudzanie się, koszmary, płytki sen – są jednym z głównych czynników powodujących powrót do picia, jeśli osoba uzależniona od alkoholu nie podejmie leczenia. Jak podkreślają naukowcy, zaprzestanie picia jest dopiero pierwszym etapem — bez dalszej terapii ryzyko nawrotu w pierwszych 12 miesiącach jest bardzo wysokie.​

Trzy kroki do trzeźwości

Co zatem zrobić, jeśli myślisz o odstawieniu alkoholu? Specjaliści rekomendują trzy podstawowe kroki. Po pierwsze – konsultację z lekarzem lub terapeutą uzależnień, który oceni poziom ryzyka i zaproponuje odpowiednią formę detoksykacji. Po drugie – zaplanowanie procesu: ustalenie terminu (najlepiej z wolnymi dniami od pracy), poinformowanie bliskich, przygotowanie bezpiecznego miejsca pobytu i rezygnacja z innych substancji psychoaktywnych. Po trzecie – włączenie dalszego leczenia po detoksie: psychoterapii indywidualnej lub grupowej, mityngów samopomocowych, programu w ośrodku stacjonarnym lub dziennym. Jak podkreślają terapeuci uzależnień, detoks czy odstawienie alkoholu to dla wielu osób ważny punkt zwrotny. Jednak o trwałej zmianie decyduje to, co dzieje się w ciągu następnych tygodni i miesięcy — w terapii, relacjach i codziennych wyborach.​

Trzeźwienie? Tylko z profesjonalnym wsparciem!

Dobra wiadomość jest taka, że organizm w dużej mierze potrafi się regenerować. Badania pokazują, że do wyrównania ciśnienia krwi, poprawy pracy wątroby, jakości snu, funkcji poznawczych oraz obniżenie ryzyka depresji i lęku już dochodzi w pierwszych tygodniach i miesiącach po zaprzestaniu picia. Oprócz widocznych i mierzalnych efektów zdrowotnych odstawienia alkoholu wpływa także na poprawę jakości relacji oraz subiektywnej satysfakcji z życia. Odstawienie alkoholu warto więc traktować nie jako jednorazowy „test silnej woli”, ale jako pierwszy, medycznie i psychologicznie zaplanowany krok w kierunku trzeźwego, bardziej przewidywalnego życia – z profesjonalnym wsparciem, a nie w samotności.​

Źródła:

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441882

2. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/alcohol-withdrawal

3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8104924

Jeśli potrzebujesz pomocy dla siebie lub bliskiej Ci osoby, skontaktuj się z Ośrodkiem Polana w Warszawie. Nasi specjaliści wesprą Cię w utrzymaniu trzeźwości i zaplanują skuteczną terapię uzależnienia od alkoholu.